مناظره تلويزيوني نامزدهاي انتخابات دهمين دوره رياست جمهوري كه دوشنبه شب 18 خرداد پس از برگزاري 6 برنامه مهيج پايان يافت، به اعتقاد صاحبنظران، ابتكار ارزشمند و مفيدي از سوي صدا و سيما بود كه توانست نه تنها امكان معفي مناسب نامزدها را به مردم فراهم سازد بلكه فضاي جامعه را نيز به شدت انتخاباتي كند.

مناظره تلويزيوني نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري براي اولين بار از سوي صدا و سيما برگزار شد و در طول 6 مناظره، نامزدها به صورت دو به دو توانستند ديدگاههاي خود را براي مردم بيان كرده و ضمن نقد طرف مقابل، از برنامه هاي خويش دفاع كنند.

اين مناظره ها ميان نامزدهايي برگزار شد كه خود سابقه طولاني مديريت در كشور داشته و به قول معروف، "سرد و گرم چشيده روزگار" هستند.

يكي از آنها دكتر محمود احمدي‌نژاد رييس جمهوري كنوني است كه سابقه مديريت شهرداري تهران را نيز دارد. ديگري، ميرحسين موسوي، نخست وزير دوران دفاع مقدس است كه از سال 1360 تا 1368 نخست وزير دولت حضرت آيت الله خامنه اي بود.

مهدي كروبي هم نه تنها چهار دوره نماينده مجلس شوراي اسلامي بود بلكه 2 دوره رياست مجلس را نيز بر عهده داشت. محسن رضايي نيز يك اقتصاددان است كه سالها فرمانده كل سپاه پاسداران انقلاب اسلامي بوده و هم اينك دبيري مجمع تشخيص مصلحت نظام است.

فوايد مناظره 

تصميم گيري بهتر و سهولت در آن ، افزايش آگاهي مردم نسبت به برنامه كانديداها ، آگاهي و شناخت در راي دادن ، افزايش مشاركت مردم در انتخابات ، تقويت پايه‌هاي نظام و اثبات مردمي بودن آن و  ايجاد شور و نشاط  در انتخابات از جمله فوايد اين مناظره هاست.    

اولين فايده مناظره افزايش قدرت تصميم گيري مردم و سهولت در اين تصميم گيري است. مردم در اين دوره از انتخابات رياست جمهوري ديگر به شهرت نامزد انتخابات و يا شهرت رئيس جمهور قبل و برحسب عادت راي نخواهند داد بلكه در اين دوره با بررسي برنامه ها و ديدگاههاي نامزدها در مناظره و همچنين مقايسه آنها و مقايسه عملكرد دولت ها براساس شناخت و آگاهي تصميم گيري خواهند كرد.

همچنين مناظره ها شور و نشاط در بين مردم را در انتخابات افزايش داده است بطوريكه امسال براي اولين بار شاهد هستيم مردم از نيمه هاي شب تا طلوع آفتاب براي حمايت از كانديداهاي خود و تبليغات براي آنها در خيابانها حضور دارند و ضمن تبليغات به شادي مي  پردازند. اين در حالي است كه هرچه ميزان مشاركت مردم بالا رود، پايه‌هاي نظام مستحكم تر مي‌شود.

اين مناظره ها باب بحث هاي سياسي را در ميان مردم نيز بيشتر باز كرده و مردم اين روزها از اينكه به چه كسي راي بدهند با يكديگر صحبت مي كنند.

يك پديده جديد سياسي

"فاطمه رهبر " عضو  فراكسيون اكثريت مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار جام جم آنلاين با بيان اينكه انتخابات رياست جمهوري يكي از مهمترين انتخابات در ايران است چرا كه در آن بالاترين شخصيت اجرايي كشور به مدت چهار سال انتخاب مي شود، گفت: با ابتكار صداوسيما براي اولين بار در نظام جمهوري اسلامي ايران تصميم گرفته شد تا كانديداهاي انتخابات رياست جمهوري به مناظره با يكديگر بپردازند كه اين امر فوايد بسيار زيادي براي نظام ، مردم و اصل برگزاري انتخابات دارد.

وي افزود: انجام اين مناظره ها علاوه بر آنكه قدرت تصميم گيري مردم را بالا مي برد، باعث شور و نشاط در انتخابات شده است.

اين چهره شاخص مجلس هشتم، افزايش مشاركت در انتخابات، تصميم گيري بهتر ، اطلاع و آگاهي از برنامه ها و ديدگاه هاي كانديداها و ايجاد رغبت براي شركت در انتخابات را از جمله فوايد برگزاري اين مناظره ها در صداوسيما دانست.

داريوش قنبري نماينده ايلام و سخنگوي فراكسيون اقليت مجلس نيز در اين زمينه به خبرنگار جام جم آنلاين گفت: در اين مناظره‌ها كانديداها ضمن نقد برنامه هاي يكديگر به ارائه ديدگاه هاي خود مي پردازند و مشخص مي شود كه برنامه هاي كانديداها چقدر قابل تحقق است و با توجه به تضارب آرا و انديشه هايي كه شكل مي گيرد، حقايق براي مردم مشخص مي شود تا آنان بهتر بتوانند تصميم گيري كنند.

وي تصريح كرد: اين مناظره ها به قدرت تصميم گيري مردم كمك كرده و بسيار مفيد است.

"محمدرضا ميرتاج الديني" نماينده تبريز و عضو هيئت رئيسه مجلس نيز به خبرنگار ما گفت: انجام مناظره ميان كانديداهاي انتخابات رياست جمهوري با استقبال گسترده مردم مواجه شده است چرا كه موجب افزايش آگاهي مردم مي‌شود.

وي افزود: اين مناظره ها مورد استقبال گسترده مردم قرار گرفت و نشان مي دهد كه يك پديده سياسي جديد است و در روشنگري افكار عمومي تاثير بسزايي داشته است.

عضو فراكسيون اكثريت مجلس با بيان اينكه انتظار اين است كه كانديداها در انجام مناظره انصاف را رعايت كنند، گفت: اصل برگزاري مناظره بسيار مهم بود و مي‌تواند به مردم كمك كند تا با مقايسه برنامه هاي كانديداها نامزد اصلح در انتخابات را انتخاب كنند.

به گفته اين نماينده مجلس، مناظره به افزايش مشاركت و تقويت نظام منجر خواهد شد.

بايدها و نبايدهاي مناظره

مناظره انتخابات رياست جمهوري از آنجا كه براي انتخاب بالاترين شخصيت اجرايي كشور به مدت 4 سال صورت مي گيرد قطعا بايد با ظرافت و دقت خاصي برگزار شود.

از آنجا كه اين مناظره ها براي اولين بار در كشور صورت مي گيرد، بطور طبيعي نواقصي نيز در آن وجود دارد و براي بهتر شدن آن بايد ضمن كار كارشناسي براي نحوه انجام اين مناظره ها، قوانين و يا آئين نامه هايي در اين زمينه تصويب و راهكارهاي رفع اتهام به افراد حقيقي يا حقوقي و يا حتي اتهام به كانديداهاي ديگر در آن پيش بيني شود. بعنوان مثال اگر در انجام مناظره كانديداها در نقد برنامه هاي يكديگر اسم اشخاص ديگر را ذكر كردند و يا اتهامي به كانديداها و يا اشخاصي ديگر وارد شد، چه اقدامي بايد به عمل آيد.

يكي از سوالات ديگر در اين زمينه اين است كه آيا مناظره بين كانديداها به مدت يك ساعت و نيم و اختصاص حدود 40 دقيقه به يك كانديدا در هر مناظره كافيست؟ همچنين اين مناظره ها بايد به چه شكلي و چه نحوي برگزار شود؟.

فاطمه رهبر در اين باره گفت: از آنجا كه اين مناظره ها براي اولين بار در كشور صورت مي گيرد قطعا نواقصي هم دارد كه بايد با برنامه ريزي دقيق به رفع اشكالات آن پرداخت.

وي با اشاره به مدت زمان مناظره دو كانديدا و زمان پخش اين مناظره ها از صداوسيما گفت: اگر بتوان فرصت بيشتري را در اختيار كانديداها گذاشت و يا وقت بهتري را براي پخش اين مناظره ها در نظر گرفت فوايد اين مناظره ها بيشتر خواهد شد و اهداف آن نيز بهتر تحقق مي‌يابد. البته، در اين زمينه بايد كارشناسان و مسئولين در نشست هايي بررسي هاي لازم را انجام دهند.

رهبر با اشاره به زنده بودن برنامه مناظره و پخش مستقيم آنها خاطرنشان كرد: ممكن است در اين گفت‌وگوها مطالبي مطرح شود كه عده‌اي معترض آن باشند. از صداوسيما انتظار مي‌رود تا بعد از انتخابات فرصت لازم را براي اين عده براي پاسخ به مطالب مطرح شده فراهم كند.

قنبري نيز تصريح كرد : مدت زمان و وقت براي انجام مناظره 2 كانديداي انتخابات رياست جمهوري بسيار كم بود و در انتخابات آينده بايد علاوه بر آنكه حداقل سه يا چهار ساعت به جاي يك ساعت و نيم به اين مناظره ها اختصاص داده شود بايد كانديداها چندين بار با هم مناظره كنند.

وي با بيان اينكه  وقتي يك فرد داوطلب انتخابات رياست جمهوري مي شود در گذشته مسئوليت هاي مختلفي داشته است، گفت: بايد در اين مناظره ها با اختصاص فرصت هاي بيشتر برنامه هاي آنها مورد نقد و ارزيابي قرار گيرد تا بتوان بهترين تصميم را اتخاذ كرد .

به گفته قنبري، فرصتي كه صداوسيما براي انجام مناظره هاي انتخابات رياست جمهوري اختصاص داد به اندازه سريال جومونگ هم نبوده است!

سخنگوي فراكسيون اقليت مجلس تصريح كرد: در اين مناظره ها بعضي افرد از چارچوب مناظره خارج شده و پاي بعضي از مسئولين را به ميان كشيدند تا با نقد آنان خود را بزرگ جلوه دهند و در واقع مسائلي كه چهار سال پيش بصورت شبنامه ها در تبليغات توزيع مي شود امروز به تريبون صداوسيما كشيده شد.

نماينده ايلام گفت: بايد طوري باشد تا كساني كه نام آنها از طريق صداوسيما توسط كانديداها برده شد بتوانند با استفاده از فرصتي به دفاع از خود بپردازند، چون آن مسئولين مقامات كشور هستند و وقتي توهين و يا اتهامي عليه آنها مطرح مي شود بايد بتوانند به دفاع از خود بپردازند.

نكته ديگر اينست كه  آيا مناظره هاي اين دوره از انتخابات توانسته است تا انتظارات مردم را برآورده كند و آيا بايد در دوره هاي بعد هم برگزار شود و اگر بايد برگزار شود زمان مناظره چقدر بايد باشد؟ . همچنين اين سوال مطرح است كه در چه ساعتي از شب و از كدام شبكه اين مناظره ها پخش شود تا بيشترين فوايد را داشته باشد.

همه اينها به نظر مي رسد نيازمند بازنگري در قانون تبليغات انتخابات رياست جمهوري و آيين نامه هاي مربوط به آن از سوي نهادها و مسئولان ذيربط است.

يوسف اسدي
جام جم آنلاين